เสียงเจาะ เสียงทุบ เสียงเครื่องจักรที่กำลังทำงานอย่างบ้าคลั่ง คงเป็นเสียงที่ใครหลายคนคุ้นเคยเมื่อเข้าใกล้เขตก่อสร้างหรือเขตรื้อถอน และเสียงเหล่านี้ก็เกิดขึ้นอยู่ทั่วไปในหลายย่านของกรุงเทพฯ ตั้งแต่ไซต์ก่อสร้างใหญ่ ๆ ไปจนถึงการรีโนเวทของบ้านใกล้เรือนเคียง เพื่อผลัดเปลี่ยนสถาปัตยกรรมในเมืองใหญ่ไปตามยุคสมัยและกาลเวลา แต่การทุบทุกอย่างทิ้งแล้วสร้างสิ่งใหม่ทดแทน จะเป็นการใจร้ายกับคุณค่าของตึกยุคเก่าที่ผ่านร้อนผ่านหนาวเคียงคู่กับเจ้าบ้านมากเกินไปหรือไม่ นี่คือคำถามที่เราฉุกคิดเมื่อลองเข้าไปสำรวจอาร์ตสเปซแห่งใหม่ในสามย่าน The Shophouse 1527
สามย่าน ก็เป็นอีกย่านหนึ่งในกรุงเทพฯ ที่อยู่ในช่วงก้ำกึ่งของการรื้อถอนเพื่อสร้างสิ่งใหม่ ๆ ขึ้นมาทดแทน ตามกำหนดการพัฒนาพื้นที่ที่ทางจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้วางเอาไว้ โดยในบริเวณที่เหลืออยู่ก็จะประกอบไปด้วยหอพักนักศึกษา ร้านอาหาร คาเฟ่ ศาสนสถาน โรงเรียนกวดวิชา และเหล่าบ้านพักอาศัยที่มีผู้คนมาเซ้งตึกอยู่กันมาเป็นเวลาหลายสิบปี ซึ่งบ้านเลขที่ 1527 ก็เป็นหนึ่งในตึกแถวติดถนนพระราม 4 ในบริเวณนั้น ที่กำลังนับถอยหลังก่อนถึงเวลาทุบทิ้งเช่นเดียวกับตึกแถวอื่น ๆ ในย่าน
แต่เดิมตึกแถว 1527 มีเจ้าบ้านเดิมเป็นครอบครัวคนจีนของคุณรุ่งโรจน์ที่อาศัยอยู่ในตึกนี้เป็นเวลา 50 ปี โดยแบ่งโครงสร้างออกเป็น 3 ชั้นด้วยกัน ชั้นแรกจะเป็นหน้าร้านของธุรกิจค้าเหล็กและสแตนเลส ส่วนชั้น 2 และชั้น 3 จะเป็นพื้นที่อยู่อาศัยที่มีสมาชิกอยู่ร่วมกันถึง 9 คน เราจึงเห็นความแตกต่างของแต่ละชั้นอย่างชัดเจน เพราะการอยู่อาศัยมาเป็นเวลา 50 ปีก็ได้ทิ้งร่องรอยเอาไว้บนตัวตึกไม่ใช่น้อย ไม่ว่าจะเป็นการวางเฟอร์นิเจอร์ การแขวนสิ่งของบนผนัง การสร้างทางเชื่อมไปตึกด้านหลัง ไปจนถึงการขยับเขยื้อนสิ่งของเพื่อจัดบ้านใหม่ ราวกับว่าวิถีชีวิตของผู้คนต่างค่อย ๆ ร้อยเรียงเรื่องราว สร้างเป็นตัวตนของอาคารขึ้นมาทีละน้อย ๆ
โดยในปัจจุบันครอบครัวคุณรุ่งโรจน์ก็ได้ย้ายออกไปแล้ว และกิจการค้าเหล็กก็เติบโตขึ้นจนต้องขยับขยายย้ายไปตั้งเป็นโรงงานที่ต่างจังหวัด ในช่วงเวลานี้เอง ตึกแถว 1527 ก็ได้เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโปรเจ็กต์พิเศษที่ทางกลุ่มสถาปนิกและนักออกแบบ อย่าง Cloud Floor, IF, soi l ซอย และ DON BOY ได้จับมือร่วมกันทำโปรเจ็กต์นาม Space Experiment เพื่อนำเสนอ Resonance of Lives at 1527 นิทรรศการที่ชูวิถีวิตของผู้อยู่อาศัยเก่าขึ้นมา รวมถึงเปิดประเด็นด้านการเปลี่ยนแปลงของสังคมเมืองและการสร้างสิ่งใหม่ที่ไม่ทำลายของเก่าหรือหลงลืมประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา
โดยเริ่มจากการเคลียร์พื้นที่ นำเฟอร์นิเจอร์ออกไปก่อน และโละพื้นชั้น 3 ออก ให้ชั้น 2 กับชั้น 3 เชื่อมถึงกัน หากเราเดินขึ้นไปที่ชั้น 2 ก็จะสามารถแหงนมองไปถึงชั้น 3 ได้เลย ซึ่งการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ทางกลุ่มนักออกแบบเขาก็อัดช่วงเวลาการถูกรื้อถอนเอาไว้ ทั้งภาพและเสียง ออกมาเป็น Documentary ที่ให้เราสามารถดูขั้นตอนการรื้อถอนได้เลย และเสียงที่อัดก็ถูกมิกซ์โดยกลุ่มนักออกแบบ DON BOY ซึ่งเขาก็จะวางลำโพงกระจายตัวไปในพื้นที่รอบ ๆ ตามแหล่งกำเนิดเสียง อย่างเช่นถ้ากำแพงถูกทุบทิ้งไป ลำโพงตรงนั้นก็จะทำหน้าที่ส่งเสียงในช่วงที่กำแพงถูกทุบทิ้ง เสียงเหล่านี้จะกังวานไปรอบ ๆ ให้เราได้ฟังชีพจรการมีชีวิตของตัวตึก เคล้าคลอไปกับการสัมผัสถึงร่องรอยวิถีชีวิตของผู้อาศัยเก่า
และในส่วนของชั้น 1 เขาก็จัดพื้นที่ให้สามารถมองทะลุจากด้านหน้าและด้านหลังได้ เป็นเหมือนประตูเชื่อมจากพื้นที่เก่าไปสู่พื้นที่ใหม่ โดยที่ยังคงร่องรอยเดิมไว้เช่นกัน ทั้งตี่จู่เอี๊ยะ ห้องน้ำ และกำแพงของร้านค้าเหล็ก ซึ่งเขาจะไม่มีป้ายอธิบายงานเหมือนงานนิทรรศการทั่วไป แต่เราจะสัมผัสได้ถึงเนื้อหาของงานผ่านร่องรอยข้อความบนกำแพงที่กระจายตัวอยู่รอบ ๆ และแม้จะเป็นอาร์ตสเปซที่เดินได้เพียง 2 ชั้น แต่หากเดินดูรอบ ๆ ก็จะมีกิมมิกเล็ก ๆ ให้เราค้นหากันแบบไม่หยุดหย่อน เราจะไม่ขอสปอยล์นะว่ามีตรงไหนบ้าง ต้องไปลองตามหากันเอาเอง
เราจึงสรุปได้ว่า The Shophouse 1527 ก็เป็นเหมือนอนุสรณ์สถานที่นำเสนออดีต ปัจจุบัน และอนาคต ของตึกแถวที่ผ่านวิถีชีวิตผู้อยู่อาศัยมาเป็นเวลา 50 ปี และกำลังนับถอยหลังเข้าสู่การทุบทิ้งในอีก 2 ปีข้างหน้า ซึ่งนอกจากจะจัดแสดงเป็นเวลาสองเดือนเต็ม ๆ แล้ว พวกเขายังจะจัดกิจกรรมและเวิร์กชอปให้ผู้เข้าชมอีกด้วย ส่วนจะเป็นกิจกรรมอะไรนั้นก็ต้องเข้าไปติดตามที่เพจ The Shophouse 1527 กันเลย นอกจากนี้โปรเจ็กต์ Space Experimence จะไม่จบอยู่แค่พื้นที่เดียว เพราะเขาก็จะไปบุกตะลุยที่ย่านอื่น ๆ อีกด้วย ถือเป็นโปรเจ็กต์ที่น่าติดตามไม่น้อยเลยล่ะขอบอก
เข้าชมฟรี
17 ส.ค. - 13 ต.ค. เวลาทำการ อังคาร-อาทิตย์ 11:00-19:00 น.
The Shophouse 1527 ถ.พระราม 4 MRT สามย่าน
