คนที่ติดตามหรือสนใจในศิลปะร่วมสมัย โดยเฉพาะศิลปะโพสต์โมเดิร์นหรือศิลปะทดลองในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 จะต้องเคยผ่านตาภาพหรือวิดีโอคลิปของชายหญิงคู่หนึ่งกับคันธนู ที่ฝ่ายหญิงจับคันธนู และฝ่ายชายเหนี่ยวลูกศร ทั้งสองทิ้งตัวไปด้านหลัง ทำให้ผู้ชมต้องกลั้นหายใจว่า จะมีฝ่ายใดพลาดแล้วทำให้ลูกศรพุ่งปักอกหญิงสาวรึเปล่า
การเล่นผาดแผลง อุกอาจ น่าหวาดเสียวนี้ เป็นส่วนหนึ่งในซีรีส์ศิลปะที่มีชื่อว่า The Other: Rest Energy ในปี 1980 ซึ่งชายหญิงคู่นั้นก็คือ มารินา อับราโมวิช และ อูไลย์ ศิลปินที่เหนี่ยวคันธนูส่งลูกศรออกไปปักหมุดและสร้างรากฐานให้กับศิลปะเพอร์ฟอร์แมนซ์อาร์ต หรือศิลปะที่ศิลปินใช้ร่างกายของตัวเองเป็นเครื่องมือในการสร้างผลงานศิลปะผ่านการเคลื่อนไหวและการแสดงในแบบต่าง ๆ นั่นเอง
40 ปีต่อมา พวกเขาผ่านการรักกัน สร้างสรรค์ผลงานศิลปะด้วยกัน เลิกกัน ทะเลาะกัน คืนดีกัน และในวันที่ 2 มี.ค.ที่ผ่านมา พวกเขาก็ได้ลาจากกันตลอดกาล เมื่ออูไลย์เสียชีวิตลงขณะวัย 76 ปี ทิ้งไว้เพียงผลงานและเรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างเขากับอับราโมวิชที่ก่อเกิดเป็นผลงานศิลปะที่มีคุณูปการต่อวงการศิลปะร่วมสมัย ที่โลกจะจดจำและรู้สึกขอบคุณไปตลอดกาล
อูไลย์คือชื่อในการทำงานของ แฟรงค์ อูเว เลย์ซีเปน (Frank Uwe Laysiepen) ศิลปินที่เกิดในเยอรมนี แต่เบื่อ 'ความเยอรมัน' ในแวดวงศิลปะบ้านเกิด จึงตัดสินใจเดินทางมาตั้งถิ่นฐานในกรุงอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ ก่อนที่เขาจะได้พบกับศิลปินสาวชาวเซอร์เบียน มารินา อับราโมวิช ในปี 1976 (ซึ่งเจ้าป้าก็เพิ่งมาขึ้นเวทีเสวนาที่ไทยในงาน Bangkok Art Biennale เมื่อปี 2018 และพาลูกศิษย์จากสถาบันมาแสดงงานที่หอศิลป์กรุงเทพฯ ด้วย) และตัดสินใจใช้ชีวิตร่วมกัน ซึ่งนอกจากผลงานสร้างชื่อที่ทำร่วมกันแล้ว ทั้งสองยังแยกย้ายกันไปสร้างผลงานของตัวเองที่มีคุณูปการต่อวงการศิลปะร่วมสมัยอีกมาก ผลงานของอูไลย์มักเป็นงานภาพถ่ายที่ทำให้พื้นที่ร่างกายและพื้นที่ของศิลปะพร่าเลือนหรือบรรจบเข้าหากัน แต่ผลงานที่โด่งดังที่สุดของพวกเขาคงหนีไม่พ้นผลงาน 14 ชิ้น ที่เป็นพยานความรักของทั้งสอง ซึ่งหนึ่งในนั้นก็คือ Rest Energy อันโด่งดังนั่นเอง
ผลงานที่อูไลย์และอับราโมวิชทำร่วมกัน มักจะเป็นการสำรวจด้านมืดหรือความรุนแรงในความสัมพันธ์ระหว่างชายหญิงที่บางครั้งอาจทำให้อีกฝ่ายถึงตายได้ ก่อนหน้า Rest Energy ทั้งสองก็ In Light / Dark ที่ทั้งคู่ผลัดกันตบหน้ากัน และสร้างความอึดอัดให้ผู้ชมจากบรรยากาศความรุนแรงที่ไต่ระดับขึ้นเรื่อย ๆ หรือในผลงาน Relation in Time ทั้งสองถักผมของตัวเองเป็นเปียเข้าด้วยกัน นั่งหันหลังกันเฉย ๆ เป็นเวลาต่อเนื่อง 16 ชั่วโมง เพื่อสื่อถึงอันตรายของความสัมพันธ์ที่คนสองคนกลายเป็นคนเดียวกัน และต้องอยู่ด้วยกันตลอดเวลา
แม้กระทั่งเมื่อทั้งสองตัดสินใจที่จะยุติความสัมพันธ์ลงในปี 1988 ก็ยังสามารถทำให้การบอกลากันของคู่รักกลายเป็นงานศิลปะระดับโลกได้ โดยการตัดสินใจเริ่มต้นเดินทางจากคนละฝั่งของปลายกำแพงเมืองจีน ใช้เวลา 90 วัน เพื่อเดินมาเจอกัน ณ จุดกึ่งกลาง เป็นการบอกเลิกสุดอลังการทางความรู้สึกที่ออกมาในรูปงานศิลปะ ภายใต้ชื่อ The Lovers
แม้เมื่อจากกันแล้ว การกลับมาพบกันของทั้งสองก็ยังตรึงตราใจและกลายเป็นงานศิลปะ ในปี 2010 อับราโมวิชจัดแสดงงานที่ชื่อว่า The Artist is Present ที่ The Museum of Modern Art หรือ MoMA ในนครนิวยอร์ก โดยเธอจะนั่งลงที่ปลายโต๊ะด้านหนึ่ง และให้ผู้เข้าชมนั่งลงที่ปลายโต๊ะอีกด้านหนึ่ง แล้วสบตาเธอได้เนิ่นนานตามที่ต้องการ ในงานนี้ ศิลปินเป็นทำหน้าที่เป็นเหมือนกระจกที่ให้ผู้ชมจ้องมองลึกลงไปแล้วพบกับความว่างเปล่าที่สะท้อนกลับมาที่ตัวผู้ชมเอง ซึ่งหนึ่งในผู้เข้าร่วมงานครั้งนี้ก็คืออูไลย์ เขาปรากฏตัวแล้วเดินเข้าไปนั่งจ้องตากับอับราโมวิช ทั้งสองสบตากันอยู่เนิ่นนาน แม้ว่าหลังจากเลิกกันแล้ว ทั้งสองยังคงทำงานร่วมกันและพบปะกันอยู่เสมอ แต่ในชั่วขณะนั้น มันเหมือนกับว่าพวกเขาได้ย้อนเวลากลับไปยังคืนวันเหล่านั้นด้วยกัน (และเหตุการณ์นี้ก็เป็นแรงบันดาลใจให้วง How I Become the Bomb แต่งเพลง Ulay, Oh จนฮิตระเบิด)
ในวันที่อูไลย์จากไป เพื่อนร่วมงานที่เคยเป็นทั้งคนรักและศัตรูกันอย่างอับราโมวิชก็ได้โพสต์ข้อความถึงอูไลย์ว่า 'เขาคือศิลปินและมนุษย์ผู้น่าอัศจรรย์ เขาจะเป็นที่คิดถึงตลอดไป สิ่งที่ช่วยปลอบประโลมในวันแห่งการสูญเสียนี้คือdารได้รู้ว่าศิลปะและสิ่งที่เขาสร้างไว้จะคงอยู่ไปตลอดกาล'
