"นอกจากครอบครัวแล้ว ก็มีซันเดอร์แลนด์นี่แหละ ที่ผมรัก" ประโยคง่าย ๆ ที่ทัชหัวใจแฟนฟุตบอลหลายคน ที่ไม่ว่าจะเชียร์ทีมไหน ก็น่าจะมีก้อนความรู้สึกที่ยิ่งใหญ่และยึดโยงกับผลแพ้ชนะไม่ต่างกัน ยิ่งเป็นช่วงที่ไม่มีลีกฟุตบอลจะดู แถมต้องอยู่บ้านตลอดเวลาแบบนี้แล้วด้วย นอกเวลาจากที่ WFH - Work From Home เราก็ไม่รู้จะหันไปเสพกีฬาจากตรงไหนได้ ยกเว้นก็แต่สารคดี Sunderland 'Til I Die ที่เพิ่งสตรีมซีซันที่ 2 ไปเมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา ทำให้เราอยากรู้อยากเห็นอยากดูขึ้นมา ว่ามันจะมีอะไรให้เล่าได้นักหนา (ด้วยความที่ไม่เคยดูซีซันแรก) กับแค่ทีมจากลีกวันทีมเดียว ที่ร่องรอยการเป็นทีมกลางตารางพรีเมียร์ลีกจางหายไปจนหมด และการเล่นในดิวิชัน 3 ของประเทศก็ทำให้ซันเดอร์แลนด์กลายเป็นทีมที่ไม่สลักสำคัญอะไรกับคอบอลต่างชาติอย่างเรานัก
แต่รสชาติชีวิตแบบที่เดี๋ยวก็ขาขึ้นเดี๋ยวก็ขาลงของสโมสรฟุตบอลอายุ 140 ปีแห่งนี้ กลับน่าสนใจและน่าดึงดูดจนทำให้เราต้องดูสารคดี Sunderland 'Til I Die ตั้งแต่ตอนแรกของซีซันที่ 1 จนจบตอนสุดท้ายของซีซันที่ 2 แบบไม่มีคอนเทนต์อื่นมาแทรกกลางได้เลยทีเดียว เพราะนอกจากฟุตบอลจะเป็นภาษาสากลที่ผู้ชมเข้าใจกันทั่วโลกแล้ว ความยูนีกของทีมจากแดนอีสานของอังกฤษอย่างซันเดอร์แลนด์ ยังอยู่ที่ความภาคภูมิใจในความเป็นมาของแฟน ๆ ในอดีตเมืองท่า อู่ต่อเรืออันรุ่งเรืองของประเทศอีกด้วย
"On a river where they used to build the boats, by the harbour wall the place you loved the most, I can see you there but all you know, I'll be there… soon." เนื้อเพลง Shipyards ของศิลปิน The Lake Poets ที่ใช้เปิดช่วงต้นของซีรีส์ทุกตอนนั้น เชื่อว่าจะเป็นหนึ่งในเพลงที่เกาะกุมหัวใจแฟนบอลทีมแมวดำไว้ได้ดีที่สุด และรวมถึงเกาะกุมหัวใจของเราด้วย เพราะไม่เพียงแต่มันบอกถึงความเป็นเมืองซันเดอร์แลนด์เท่านั้น แต่มันยังเล่าถึงวิถีชีวิต จิตวิญญาณ และหยาดเหงื่อแรงกายของผู้คนที่นี่ ซึ่งไม่มีอะไรในชีวิตของพวกเขาที่ได้มาโดยง่ายเลย ทีมฟุตบอลในเมืองนี้จึงไม่ได้ถูกสนับสนุนโดยคนที่ชื่นชอบฟุตบอลเท่านั้น แต่คือคนที่รักและหลงใหลในกีฬาชนิดนี้มากพอที่จะเก็บหอมรอมริบรายได้ที่ไม่ได้มากมายมาจ่ายเงินค่าตั๋วเพื่อดูในแต่ละแมตช์
มาร์ตี ลองสตาฟฟ์ หรือก็คือ The Lake Poets ศิลปินเดี่ยวชาวซันเดอร์แลนด์ที่เป็นที่รู้จักจากการทำเพลงเหงา ๆ เศร้า ๆ แต่งเพลงไทเทิลของสารคดี Netflix ชุดนี้ขึ้นจากชีวิตของคุณตาแท้ ๆ ของเขา ที่ทำงานหนักมาตลอดชีวิต และมีความรักยิ่งใหญ่ให้กับไม่กี่สิ่ง หนึ่งในนั้นคือสโมสรฟุตบอลซันเดอร์แลนด์ ซึ่งคุณตาของมาร์ตีเป็นเพียงหนึ่งในผู้คนนับหมื่นนับแสนที่เชียร์ทีมรักอย่างสุดหัวใจ ท่ามกลางชีวิตลำบากยากเข็ญ ที่ฟุตบอลกลายเป็นความสุข เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ และเป็นสิ่งที่ชาวเมืองสามารถแบ่งปันกันได้แบบไม่มีใครหวงใคร
สารคดี Sunderland 'Til I Die ทั้งสองซีซัน พาเราไปดูหัวจิตหัวใจของสิ่งที่เป็นรากฐานสำคัญของหนึ่งในสโมสรที่เก่าแก่และยิ่งใหญ่ที่สุดในประเทศ ทั้งแฟนบอล ทั้งผู้บริหาร และทั้งนักเตะ ขณะเดียวกัน มันก็นำเสนอความพ่ายแพ้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าอย่างงดงาม โดยที่ในซีซันล่าสุดได้เจาะลึกถึงโครงสร้างธุรกิจของลีกฟุตบอลมากขึ้นด้วย ช่วยให้คนที่เกิดมาเชียร์เฉย ๆ อย่างเราได้เห็นด้านที่ไม่เคยเห็นมาก่อน เพราะสุดท้ายแล้ว ไม่ว่าจะเกิดจากความชอบหรือความหลงใหลระดับใด แต่ทุกวันนี้ฟุตบอล ก็ไม่ต่างกับลีกกีฬาอาชีพอื่น ๆ ที่ต้องขับเคลื่อนด้วยเงิน และต้องต่อยอดธุรกิจ เพื่อนำรายได้มาพัฒนาทีมต่อไป เท่ากับว่าไม่ว่าองค์ประกอบใดในสโมสรแห่งนี้จะมีคุณค่าทางใจสูงขนาดไหน มันก็จะถูกตีราคาตามผลงาน และเกรดของ 'สินค้า' อยู่เสมอ ในทางหนึ่งความพ่ายแพ้ของซันเดอร์แลนด์จึงไม่ได้หมายถึงผลสกอร์ในสนามแข่งเท่านั้น แต่ยังรวมถึงวิธีการบริหารจัดการกับธุรกิจ และการเรียกศรัทธาจากแฟนบอลด้วย
เราเชื่อว่าคอลูกหนัง ไม่ว่าจะแฟนทีมอะไร เมื่อได้ดู Sunderland 'Til I Die (และฟังเพลง Shipyards) แล้วต้องมีน้ำตาคลอกันบ้างแน่ ๆ เพราะหัวใจของคนรักฟุตบอลมันตรงไปตรงมาและปิดบังกันไม่ได้ เหมือนการกินข้าว เหมือนภาษาพูด เหมือนการว่ายน้ำ-ขี่จักรยาน ที่เมื่อทำเป็นแล้ว ก็จะทำเป็นตลอดไป เมื่อเราดูบอลและผูกใจไว้กับเกมได้แล้ว ก็จะผูกใจไว้กับมันตลอดไป และนี่แหละที่จะทำให้คนดูแชร์ความรู้สึก ทั้งชัยชนะ ทั้งความพ่ายแพ้ กับแฟนบอลรุ่นเล็กรุ่นใหญ่ในเรื่องได้แบบไม่ต้องอธิบายความในใจกันมาก
เอาเป็นว่า ดูเถอะ! ไม่มีบอลจะดูก็ดูอันนี้ไปก่อน ถ้าให้ดีก็ Binge-watch ต่อเนื่องจากซีรีส์ประวัติศาสตร์ฟุตบอล The English Game ที่เราเคยเขียนถึง (ในช่วงที่ไม่มีฟุตบอลดู เรายังมี The English Game ซีรีส์ประวัติศาสตร์กีฬาที่มองข้ามไม่ได้) เลยก็ได้ จะได้เพิ่มอรรถรสขึ้นไปอีก
Sunderland 'Til I Die ซีซัน 1 และ 2 สตรีมแล้วทาง Netflix
