ถ้านึกถึงความเป็นแอนิเมชัน ภาพแรกที่คอหนังหลายคนมีในหัวอาจเป็นเรื่องราวเบาหัวใจที่เหมาะสำหรับเด็กและทุกคนในครอบครัว แต่กับเคสนี้ กับหนังเรื่อง Flee นี้ กลับไม่เป็นอย่างนั้น เพราะมันบอกเล่าถึงเส้นทางชีวิตอันแสนโหดร้าย (และในทางหนึ่งก็ไม่ยุติธรรม) ของผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันที่มีตัวตนอยู่จริง ผู้ที่ต้องใช้ชีวิตอย่างกระจัดกระจายในที่ต่าง ๆ ไม่ได้เจอครอบครัวเป็นเวลานาน หรือถ้าจะได้เจอแต่ละครั้งก็แสนจะยากเย็น จนถึงทุกวันนี้

"คำว่า 'บ้าน' สำหรับคุณหมายถึงอะไร"
"สำหรับผม บ้านคือที่ที่ปลอดภัย... ที่ที่เรารู้ว่าเราจะอยู่ได้ และไม่ต้องหนีไปไหนอีกแล้ว"
ประโยคเปิดเรื่องอันแสนเจ็บปวดนี้กลั่นกรองออกมาจากประสบการณ์ตั้งแต่วัยเด็กของ อามิน นาวาบี ตัวละครหลักที่ถูกปรับเปลี่ยนชื่อจากความเป็นจริงเพื่อเหตุผลด้านความปลอดภัย เขาผู้นี้ไม่เคยเล่าสิ่งที่เผชิญให้คนรักและคนรอบตัวฟังเลย จนกระทั่งสารคดีเรื่องนี้ถูกจัดทำขึ้น
ความจริงการบอกเล่าด้วยภาพลายเส้นแบบนี้อาจจะเป็นวิธีที่ประนีประนอมกับหัวใจเจ้าของเรื่องและคนดูมากที่สุดแล้ว รวมถึงเป็นแนวทางที่เหมาะสมที่สุดในการนำเสนอประเด็นผู้ลี้ภัยที่ต้องหนีตายไม่มีที่สิ้นสุดแล้วก็ได้ เพราะถ้าเราได้เห็นภาพเคลื่อนไหวของคนจริง ฟุตเทจจริง หรือแม้คนมารับบทตามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง ๆ ผลงานชิ้นนี้อาจหน่วงหัวใจคนดูเกินไป

นอกเหนือจากการต้องหนี ๆ ๆ ของอามิน และสมาชิกในครอบครัวอย่างลำบากแล้ว เราชอบมาก ๆ ที่ Flee โฟกัสกับอารมณ์ของตัวละคร และตั้งคำถามกับคอนเซปต์ของคำว่า 'บ้าน' ไปด้วยในตัว เพราะสุดท้ายแล้วคำว่าบ้านไม่ได้หมายถึงการมีที่พักพิงคุ้มหัวอย่างเดียวหรอก แต่มันรวมถึงความรู้สึกปลอดภัยและเชื่อใจผู้คนรอบข้างด้วย ซึ่งการหนีมาทั้งชีวิตดูจะ 'ขโมย' ความรู้สึกส่วนนี้ของอามินไป ทำให้เขาไม่รู้สึกนึกรักนึกผูกสัมพันธ์กับใครหรืออะไรได้โดยง่าย
Flee ติดรายชื่อ Shortlist รางวัลออสการ์สาขาแอนิเมชันยอดเยี่ยม สารคดียอดเยี่ยม และเป็นตัวแทนประเทศเดนมาร์กเข้าชิงรางวัลออสการ์สาขาภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยมด้วย คุณภาพคับจอขนาดนี้ เราอยากแนะนำจริง ๆ สำหรับคอหนังสายสารคดี และผู้ที่อยากทำความเข้าใจในประเด็นการลี้ภัยทุกคน
Flee เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ House Samyan, Lido Cinema และ Doc Club & Pub. วันที่ 3 ก.พ. และพื้นที่ฉายหนังอิสระของ จ.พะเยา จ.ขอนแก่น จ.พิษณุโลก จ.อยุธยา จ.ระยอง และโซนหาดใหญ่ในรอบสัปดาห์ถัด ๆ ไป ติดตามรายละเอียดและรอบฉายทาง fb.com/DocumentaryClubTH
**อัปเดต มิ.ย. 2022: สตรีมทาง Netflix แล้ว**