'ทหารผิวดำทั้งหลาย มันยุติธรรมแล้วหรือที่พวกคุณต้องมากรำศึกสงครามมากกว่าคนขาวที่ส่งพวกคุณมาที่นี่' เป็นประโยคจากเสียงตามสายในผลงานเรื่องล่าสุดของผู้กำกับสุดจี๊ด สไปก์ ลี ที่แน่นอนว่าต้องมาบอกเล่าเรื่องราวของคนดำในรูปแบบที่ไม่เหมือนใคร ซึ่งกับ Da 5 Bloods หรือ 5 เลือดอหังการ นี้ก็ไม่ทำให้คอหนังผิดหวัง เพราะสามารถพยุงไฮป์ที่ต่อเนื่องมาจากช่วงถ่ายทำ ที่แฟน ๆ ชาวไทยฮือฮาอย่างมาก ตอนที่โปรดักชันนี้เลือกมาถ่ายทำที่บ้านเรา แถมหลายคนยังได้กระทบไหล่นักแสดงฮอลลีวูดกันแบบตัวเป็น ๆ ด้วย
แต่บอกไว้ก่อนเลยว่า Da 5 Bloods ไม่ใช่หนังที่ให้ความบันเทิงซะทีเดียว และหลายซีนก็ทำเราเบือนหน้าหนีด้วยซ้ำ ขณะเดียวกัน เราก็รู้สึกว่ามันทะเยอทะยานมาก ๆ เพราะแทบจะเป็นการรวมเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์อเมริกันที่เกี่ยวข้องกับคนดำไว้ในเรื่องทั้งหมด แม้เส้นเรื่องหลักจะเล่าถึงทหารผ่านศึก 4 นาย ที่เดินทางกลับไปเยือนสมรภูมิสงครามเวียดนาม เพื่อตามหาร่างของเพื่อนทหารผู้สูญหาย แถมยังพ่วงวาระซ่อนเร้น อย่างการแอบเข้าไปขุดทองที่พวกเขาได้ฝังไว้ช่วงสงครามโดยไม่มีใครรู้ด้วย
สิ่งที่น่าสนใจคือรายละเอียดปลีกย่อยหรือ 'เรื่องระหว่างบรรทัด' ที่ผู้กำกับสุดเก๋าใส่เข้ามา ไม่ว่าจะเป็นฟุตเทจจริงสมัยนั้น (ที่หลายซีนก็ค่อนข้างรุนแรง) คำพูดหรือฉายาแฝงที่สะท้อนถึงหมุดหมายสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ จุดเปลี่ยนในเรื่องที่นอกจากจะทำงานด้านการเล่าเรื่องแล้วยังแสดงถึงสัญญะทางสังคมได้อีก รวมถึงพฤติกรรมตัวละครหลักที่เหมือนเขียนมาเพื่อตีแสกหน้าอเมริกันชน โดยเฉพาะฐานคะแนนเสียงของ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีคนปัจจุบันของสหรัฐฯ จนดูเหมือนว่าหนังเรื่องนี้เป็นภาพคอลลาจใหญ่ ๆ ที่หยิบนั่นผสมนี่ลงไป โดยไม่รู้ว่ามันจะออกมาสวยหรือเปล่า (/รู้แต่ว่าสะใจ) และถ้าไม่ใช่ฝีมือระดับ สไปก์ ลี ก็น่าจะเป็นอีกผลงานที่ 'หาทางลง' ตอนจบยากมาก ๆ เหมือนกัน
ที่ยังตกค้างในใจเราอยู่จนถึงตอนนี้ (ถึงจะดูจบไปแล้วหลายวัน) คือการเลือกให้ตัวละคร พอล ทหารผ่านศึกผิวดำสุดขึงขังที่ดูจะเป็นหัวโจกของกลุ่ม เป็นผู้สนับสนุน โดนัลด์ ทรัมป์ แถมที่ตลกร้ายกว่านั้นคือเขามีลักษณะนิสัยคล้ายทรัมป์ซะเองด้วย เหมือนคุณลีเขาจะอยากลองใจคนดูว่าจะรู้สึกยังไง ถ้าส่วนผสมต่าง ๆ ที่ประกอบขึ้นเป็นทรัมป์อยู่ในร่างคนดำยังไงยังงั้น (ซึ่งอันนี้เราไม่รู้หรอกนะว่าเขาตั้งใจหรือเปล่า) และด้วยองค์ประกอบนี้ ยิ่งทำให้เหมือนกับว่าจนแล้วจนรอด -หรือก็คือตั้งแต่สมัยสงครามเวียดนามมาถึงจบเรื่อง- คนดำในหนังก็ดูจะเป็นเพียง 'ผู้เล่น' ในหมากการเมืองกระดานใหญ่ของคนขาวอยู่วันยังค่ำ
ทั้งหมดที่ว่ามาทำให้ Da 5 Bloods เป็นหนังที่ทั้งมาถูกที่ถูกเวลา และอยู่เหนือกาลเวลา นั่นก็คือ 'เล่าเมื่อไหร่ก็เป็นจริง' ยิ่งท่ามกลางกระแสรณรงค์เพื่อสิทธิเสรีภาพในการใช้ชีวิตของคนดำ Black Lives Matter อย่างตอนนี้แล้วด้วย ยิ่งทำให้ผลงานชิ้นนี้กลายเป็น 'เรื่องจำเป็น' ที่ชาวอเมริกันต้องดู คอหนังสายลึกต้องเสพ และสาวก สไปก์ ลี ต้องไม่พลาด!
Da 5 Bloods สตรีมทาง Netflix
