พอเห็นว่าจะมีหนังจากค่าย A24 ลงโรงบ้านเราอีก แถมเป็นผลงานของ Kogonada ผู้กำกับหนัง (นิช) ที่เรารัก Columbus ด้วย เราเลยไม่พลาดที่จะแวะไปเสพความละเมียดนี้แล้วนำมาเล่าให้ชาวซอยมิลค์ฟัง โดยไม่สนใจว่ามันเป็นหนังเกี่ยวกับอะไรเลยด้วยซ้ำ หนังเรื่องนี้ก็คือ After Yang ไซไฟดราม่าที่เราอยากเรียกว่าเป็นหนังปรัชญาซะมากกว่าจะเป็นหนังดราม่าทั่วไป บอกเล่าถึงโลกอนาคตที่เต็มไปด้วยครอบครัวทางเลือก ที่การรับเลี้ยงเด็กเป็นลูกเป็นเรื่องปกติ และการรับเลี้ยงมนุษย์โคลนหรือหุ่น AI เป็นลูกก็เป็นเรื่องปกติเช่นกัน
After Yang ฉายภาพอย่างเร็ว ๆ ในช่วงต้นเรื่อง ให้คนดูได้เห็นว่า 'ครอบครัวทางเลือก' มีประมาณไหนบ้าง ก่อนจะโฟกัสที่ครอบครัวตัวเดินเรื่อง ซึ่งมีพ่อเป็นคนขาว แม่เป็นคนดำ และลูกเป็นเด็กน้อยชาวจีน โดยน้องคนนี้มีพี่เลี้ยงเป็นหุ่นยนต์แอนดรอยด์ หรือที่ในเรื่องเรียกว่า 'เทคโนเซเปียน' คอยเป็นพี่เลี้ยง (และก็เป็นเหมือนพี่ชายแท้ ๆ ด้วย) เป็นผู้สอนวัฒนธรรมจีนให้เธอ ทั้งหมดจะไม่เกิดปัญหาอะไรเลย ถ้า หยาง พี่ชายหุ่นยนต์คนนี้ของเธอไม่ได้พังไปต่อหน้าต่อตาซะก่อน ร้อนถึงผู้เป็นพ่อต้องไปหาทางซ่อมให้ได้
ต้องบอกก่อนว่าด้วยเนื้อหา และด้วยจังหวะการเล่า ทำให้ After Yang ไม่ใช่หนังสำหรับทุกคน แต่สำหรับคอหนังที่ชอบหนังปรัชญา หรือพร้อมจะเปิดใจกับการเล่าเรื่องแบบนิ่ง ๆ เซน ๆ เรื่องนี้เป็นอีกหนึ่งเรื่องราวที่พาไปสำรวจชีวิตจิตใจคนเราได้ดีเหลือเกิน นอกจากที่มันจะพูดถึงการใช้เทคโนโลยีแก้ปัญหา และการแก้ปัญหาเทคโนโลยีที่มีปัญหาแล้ว มันยังพาเราไปสำรวจความนึกคิดของตัวละคร พร้อม ๆ กับตั้งคำถามกลาย ๆ ด้วยว่า การจะมี 'หัวใจ' นั้น จำเป็นต้อง 'มีหัวใจ' หรือเปล่า? การมีความทรงจำ จำเป็นต้องเป็นมนุษย์หรือเปล่า? และความรู้สึกรัก ชอบ ผูกพัน เป็นสิ่งที่ถูก 'ลงโปรแกรม' ไว้แต่กับมนุษย์เท่านั้นหรือเปล่า? ถ้าเป็นเช่นนั้น หุ่นยนต์หรือมนุษย์โคลนจะไม่มี 'โปรแกรม' ที่ว่านี้ได้บ้างเลยหรือ?
เราชอบที่หนังวางให้ตัวละครหยางเก็บสะสมสิ่งที่เคยมีชีวิต แต่ไม่มีชีวิตแล้ว เป็นคอลเลกชันประจำตัว รวมถึงให้เขาตั้งคำถามกับรสชาติเครื่องดื่มที่มีแต่มนุษย์เท่านั้นที่อธิบายได้ สำหรับแอนดรอยด์ที่มีตัวตนอยู่เพื่อสอนวัฒนธรรมให้เด็ก ๆ นั้น การชงชาอาจเป็นเพียงการถ่ายทอดส่งต่อธรรมเนียมปฏิบัติจากรุ่นสู่รุ่นตามตำรับที่มีมานับพันปีเท่านั้น แต่สำหรับคนคนหนึ่งที่หลงใหลในศาสตร์ด้านนี้อาจเหมือนการรวมเอาโลกทั้งใบมาไว้ในของเหลวปริมาณ 1 กา หรือ 1 ถ้วย ก็เป็นได้
หรือว่าแต่ไหนแต่ไรมา มนุษย์ไม่ได้ถูกตั้งโปรแกรมให้คิดอะไรอย่างเป็นระบบระเบียบ และใช้ความรู้สึกเป็นหลักอยู่แล้วกันนะ? หรือคนเราถูกสร้างมาเพื่อให้สัมผัสน้ำ สัมผัสหญ้า เดินบนดิน ดมกลิ่นฝน รับรู้ถึงไอแดด หรือแม้แต่อธิบายรสชาติของชาด้วยความเป็นไปในโลกทั้งใบ แล้วทุกสัมผัสที่ว่ามานี่ก็ถูกลดทอนลงไป เมื่อมนุษย์พึ่งพาเทคโนโลยี ความจริงแล้ว 'After Yang' หรือ ภาวะ 'หลังจากการมีอยู่ของหยาง' อาจจะไม่มีอะไรพิเศษเลยก็ได้ เพราะพอ 'After Yang' แล้ว มนุษย์ก็แค่กลับไปเป็นมนุษย์ ที่ไม่ต้องพึ่งพิงหรืออาศัยเทคโนโลยีในทุกขั้นตอนของชีวิต ก็แค่นั้น
After Yang เปิดฉายรอบสนีกพรีวิวแล้ว ช่วงวันที่ 26 พ.ค. - 1 มิ.ย. และเข้าฉายเต็มโปรแกรมในโรงภาพยนตร์ 2 มิ.ย.
