Sep 05 2016

city living

Photo Essay: 4 ความเก๋าจาก 4 ชุมชนเก่ารอบเกาะรัตนโกสินทร์

เมื่อไม่นานมานี้ เราได้มีโอกาสแวะไปเยี่ยมเยือน 4 ชุมชนเก่าแก่ใจกลางกรุง ซึ่งได้แก่ นางเลิ้ง ป้อมมหากาฬ บ้านบาตร และวังกรมฯ โดยการเดินตะลอนทัวร์ครั้งนี้มีทีมไกด์ใจดีที่ตั้งใจพัฒนาการท่องเที่ยวให้เกิดประโยชน์กับชุมชนอย่าง Trawell Thailand พาเราซอกแซกไปตามตรอกซอยต่างๆ ตั้งแต่เช้าจรดเย็น ตามมาดูกันได้เลยว่า 4 ย่านเก่าจะเก๋าแค่ไหนกันเชียว!

นางเลิ้ง
 
ถ้าถามว่าเก๋าไม่เก๋า นางเลิ้ง นั้นก็ได้ขึ้นชื่อว่าเป็นถิ่นนักเลงเก่าแห่งสยามประเทศ! ถึงแม้เวลาจะล่วงเลยผ่านมาหลายต่อหลายร้อยปี แต่ชุมชนตลาดบกแห่งแรกในประเทศไทยนั้นก็ยังคงอบอวลไปด้วยกลิ่นอายแห่งยุคเรโทรสุดรุ่งเรือง
 
 
ทั้งบ้านเกิดของพระเอกตลอดกาลอย่างมิตร ชัยบัญชา หรือโรงมหรสพไม้เก่าแก่ ศาลาเฉลิมธานี ที่เหล่าดาราสมัยก่อนต่างตบเท้ามาชมภาพยนตร์ บ้านเต้นรำหรือแหล่งนัดพบโชว์ลีลาลีลาศ รวมถึงศิลปะการปักชุดโขนสุดประณีตของบ้านนราศิลป์ และละครชาตรีของคณะละครจงกล โปร่งน้ำใจ สิ่งเหล่านี้ต่างเป็นเครื่องยืนยันได้ว่านางเลิ้งคือแหล่งบันเทิงชั้นดีของชาวสยามในวันวาน
 
 
 
ส่วนเรื่องอาหารการกิน นางเลิ้งยิ่งไม่น้อยหน้าใคร เพราะชาวบ้านในละแวกนี้ต่างก็สืบทอดต้นตำรับชาววังมาหลายชั่วอายุคน ไม่ว่าจะเป็นไส้กรอกปลาแนม ขนมถ้วยตะไลมณฑา หรือก๋วยเตี๋ยวเนื้อตุ๋นนางเลิ้ง นานาอาหารอร่อยสูตรดั้งเดิมทั้งหลายนี้รอเราไปลิ้มลองกันที่ตลาดนางเลิ้ง


ป้อมมหากาฬ
 
หลายต่อหลายครั้งเราเดินผ่านกำแพงสีขาวที่ตั้งตระหง่านตามแนวถนนมหาไชย หรือที่รู้จักกันในนาม ป้อมมหากาฬ แต่เรากลับไม่เคยพาตัวเองเข้าไปสัมผัสกับชุมชนเล็กๆ หลังป้อมที่ได้ชื่อว่าเป็นป้อมปราการมีชีวิตด่านสุดท้ายของพระนคร
 
 
ย้อนไปในอดีต ป้อมมหากาฬคอยปกป้องชาวสยามและกรุงรัตนโกสินทร์ชั้นในจากการโจมตีของข้าศึก ในปัจจุบัน ชุมชนแห่งนี้กลายเป็น พิพิธภัณฑ์มีชีวิต (Mahakan Model) ที่ยังยืนหยัดอนุรักษ์วัฒนธรรมและสืบสานประวัติศาสตร์อันเก่าแก่ให้คนรุ่นหลังได้เข้ามาศึกษา และคนในชุมชนยังร่วมกันต่อสู้เพื่อปกป้องผืนแผ่นดินที่พวกเขาเรียกว่า “บ้าน” จากแผนแม่บทเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์ (พ.ศ. 2540) ที่จะเปลี่ยนพื้นที่ตรงนี้เป็นสวนสาธารณะอีกด้วย

 
 
ถ้าอยากรู้ว่าลมหายใจของป้อมปราการแห่งนี้มีชีวิตชีวามากเพียงใด ลองตามไปอ่านกันได้ที่บทความนี้เลย

บ้านบาตร
 
บ้านบาตร คือชุมชนแห่งแรกและแห่งเดียวที่ยังคงยึดอาชีพทำบาตรพระด้วยมือ สิ่งแรกที่เราได้ยินคือเสียงค้อนกระทบเหล็กดังกังวาน เปรียบเสมือนถ้อยคำกล่าวต้อนรับอย่างเป็นมิตรจากรังบาตรพระแห่งนี้
 
 
มโนภาพบ้านบาตรของเราคือชุมชนที่อัดแน่นไปด้วยความล่ำความแมน เพราะดูจะเป็นเรื่องไกลตัวสำหรับอิสตรีเหลือเกินในการทำงานกับค้อนและเหล็ก แต่เรากลับคิดผิดถนัด! เราเจอคุณยายสุดสตรองที่หลอมบาตรกับไฟร้อนๆ คุณป้ายังสาวกำลังทุบบาตรให้เป็นทรง รวมถึงคุณลุงผู้เชื่อมบาตรด้วยความชำนาญ ทั้งยังมีบรรดาหนุ่มสาวที่รอสืบสานเอกลักษณ์ของชุมชนต่อไปในภายภาคหน้า เราไม่แปลกใจเลยว่าทำไมบาตรพระทำมือนั้นคือลมหายใจของที่นี่

 
 
นอกจากนี้ ชาวบ้านบาตรยังเลื่องชื่อลือชาในเรื่องรำวงพื้นบ้านมาตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ เหล่าคุณป้า คุณลุง คุณตา คุณยายที่ทำบาตรอย่างขยันขันแข็งกันมาทั้งวัน ก็กลับกลายเป็นคณะรำวงบ้านบาตรสามัคคีที่สร้างความสุข สนุกสนาน และเสียงเพลงอันรื่นเริงให้กับผู้ที่แวะเวียนมาเยี่ยมอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยเลยล่ะ

วังกรมฯ
 
หลายคนคงเคยไปฝากท้องกันที่ร้านข้าวต้มเป็ด (อ้วนเจ้าเก่าประตูผี) แต่คงจะไม่ทันสังเกตตรอกข้างๆ (ก็ป้ายร้านข้าวต้มใหญ่ซะขนาดนั้น ฮ่าๆ) ซึ่งเป็นประตูสู่ วังกรมฯ ชุมชนเล็กๆ ที่ซ่อนตัวอยู่ในซอยสำราญราษฎร์ แหล่งเครื่องนุ่งห่มชั้นดีของพระภิกษุสงฆ์ที่สืบทอดกันมาหลายต่อหลายสิบปีแล้ว
 
 
ไม่ว่าจะเป็นจีวร สบง อักษะ หรือสัปทน ชาววังกรมฯ แห่งนี้นี่แหละที่ตัดเย็บได้อย่างปราณีต และเรียกได้ว่าเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่สู่ย่านสังฆภัณฑ์บนถนนบำรุงเมืองที่อยู่ห่างออกไปเพียงนิดเดียว แถมพื้นที่แห่งนี้ยังเป็นที่ตั้งของวังกรมพระสมมติอมรภัณฑ์ วังเก่าสีขาวทรงยุโรปที่อยู่คู่ชุมชนมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 และยังรอเรามาค้นพบอยู่นี่เอง

 
 
นอกจากนี้ยังมีขนมบัวลอยไข่หวานของป้าจันที่ไม่ควรพลาด ไข่แดงเยิ้มๆ ที่ละม้ายคล้ายไข่ออนเซ็นให้รสชาติเค็มมัน ตัดกับน้ำกะทิหวานๆ พร้อมความหนึบหนับของบัวลอยเบณจรงค์ 5 สีจากอัญชัน แครอท ใบเตย แก้วมังกร และฟักทอง ได้ลองแล้วจะขอถ้วยที่สองแทบไม่ทัน!

ขอสารภาพว่าการออนทัวร์ 4 ชุมชนตั้งแต่เช้าจรดเย็นนั้นได้สูบพลังงานในร่างกายของเราจนเกือบหมดหลอด แต่ประสบการณ์ที่ได้รับกลับมานั้นเกินคาด ไม่ว่าจะเป็นประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต ความรักและหวงแหนในชุมชนของชาวบ้านในแต่ละย่านต่างก็ทำให้เรารู้สึกประทับใจ แถมยังแอบอยากจูงมือเพื่อนฝูง ครอบครัว กลับไปเจอพวกเขากันอีกครั้ง
 
ถ้าอยากลองมาสัมผัสวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชุมชนสุดเก๋าเหล่านี้ดูสักที ลองเก็บ Trawell Thailand ไว้เป็นตัวเลือกดีๆ ก็ได้นะ : )